Συμμετοχή μελών του Εργαστηρίου Θαλάσσιας Έρευνας & Νησιωτικών Οικοσυστημάτων σε διεθνή αποστολή εξερεύνησης και μελέτης παράκτιου σπηλαίου στη Λακωνία

Συμμετέχοντα μέλη: Μάρκος Διγενής, Ειρήνη Γρατσία, Βασίλειος Γεροβασιλείου

Πριν από λίγες ημέρες ολοκληρώθηκε η πρώτη αποστολή εξερεύνησης, χαρτογράφησης και επιστημονικής μελέτης ενός παράκτιου σπηλαίου και των γειτονικών του οικοσυστημάτων στο Κυπαρίσσι της Λακωνίας. Στην αποστολή συνεργάστηκαν επτά σπηλαιοδύτες, επτά επιστήμονες, ένας τεχνικός και ένας διασώστης από επτά χώρες (Μπαχάμες, ΗΠΑ, Ιταλία, Ουγγαρία, Ισπανία, Γερμανία και Ελλάδα), εφαρμόζοντας διαφορετικές μεθόδους και τεχνικές για τη μελέτη αυτού του ιδιαίτερου υπόγειου οικοσυστήματος. Η δράση πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη και τη χρηματοδότηση του Bahamas Cave Research Foundation και την καθοδήγηση του έμπειρου σπηλαιοδύτη Ingo Apel. Στο έργο συμμετέχουν ο υποψήφιος διδάκτορας του Τμήματος Περιβάλλοντος του Ιονίου Πανεπιστημίου Μάρκος Διγενής, η μεταδιδακτορική ερευνήτρια Ειρήνη Γρατσία και ο Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Περιβάλλοντος Βασίλειος Γεροβασιλείου.

Το σπήλαιο αποκαλύφθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1990 κατά τη διάνοιξη επαρχιακού δρόμου, αλλά μέχρι πρόσφατα παρέμενε άγνωστο στη σπηλαιολογική και επιστημονική κοινότητα. Αποτελείται από μια μικρή χερσαία αίθουσα με πλούσιο σπηλαιοδιάκοσμο, από την οποία εκτείνεται ένα υποβρύχιο σύστημα μεγάλου μήκους και βάθους, προσβάσιμο μόνο σε ειδικά εκπαιδευμένους σπηλαιοδύτες.

Κατά τη διάρκεια των εργασιών πεδίου, οι σπηλαιοδύτες της ομάδας εξερεύνησαν διαδρομές συνολικού μήκους άνω των 500 μέτρων, φτάνοντας σε βάθος 70 μέτρων, και χαρτογράφησαν περίπου 250 μέτρα με τη χρήση αποστασιόμετρου ειδικά σχεδιασμένου για αυτές τις συνθήκες. Συλλέχθηκαν δείγματα νερού και ιζήματος για τη μελέτη των περιβαλλοντικών συνθηκών στα διαφορετικά τμήματα του σπηλαίου, καθώς και δείγματα χερσαίων και υδρόβιων οργανισμών. Μεταξύ αυτών εντοπίστηκαν τρία σπάνια σπηλαιόβια είδη, τα οποία ενδέχεται να είναι νέα για την επιστήμη. Η περαιτέρω μελέτη τους θα διερευνήσει επίσης εάν είναι ενδημικά του συγκεκριμένου υπόγειου υδάτινου συστήματος.

Επιπλέον, τοποθετήθηκαν αισθητήρες για την καταγραφή περιβαλλοντικών παραμέτρων, ενώ συλλέχθηκαν δείγματα για αναλύσεις περιβαλλοντικού DNA. Πραγματοποιήθηκαν επίσης χαρτογράφηση και τρισδιάστατη απεικόνιση του χερσαίου και μέρους του υδάτινου τμήματος του σπηλαίου, καθώς και αποτύπωση του αναγλύφου της γύρω περιοχής με τη χρήση μη επανδρωμένου αεροσκάφους (drone).

Για τη διερεύνηση της σύνδεσης του υπόγειου συστήματος με τα γειτονικά οικοσυστήματα, συλλέχθηκαν δείγματα νερού, ιζήματος και οργανισμών, καθώς και δεδομένα περιβαλλοντικών παραμέτρων, από γειτονική πηγή γλυκού νερού, το χερσαίο και το ρηχό υποθαλάσσιο τμήμα της παραλίας και ένα θαλάσσιο σπήλαιο της περιοχής. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε ενημέρωση της τοπικής κοινότητας με παρουσίαση των προκαταρκτικών αποτελεσμάτων της αποστολής.

Στις επόμενες φάσεις του έργου, οι συνεργαζόμενοι ερευνητικοί φορείς, μεταξύ των οποίων το Τμήμα Περιβάλλοντος του Ιονίου Πανεπιστημίου, το Ινστιτούτο Έρευνας Υδάτων της Ιταλίας (Istituto di Ricerca Sulle Acque – Consiglio Nazionale delle Ricerche) και το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών, θα προχωρήσουν στην ανάλυση των δειγμάτων και στην επεξεργασία των δεδομένων και του φωτογραφικού υλικού. Τα αποτελέσματα θα συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση του σπηλαίου και των συνδέσεών του με τα γύρω οικοσυστήματα, καθώς και στον σχεδιασμό της επόμενης αποστολής.